Gaśnice zimą bywają sprzętem pozornym – wiszą na ścianie nieogrzewanej hali, w garażu blaszanym albo w bagażniku samochodu i formalnie „są”, tyle że przy kilkunastu stopniach mrozu środek gaśniczy może stracić właściwości albo w ogóle nie wydostać się ze zbiornika. Rozstrzyga o tym zakres temperatur stosowania deklarowany przez producenta zgodnie z normą PN-EN 3-7 i podany bezpośrednio na etykiecie gaśnicy. Gaśnice proszkowe pracują zwykle w szerokim zakresie ujemnych temperatur, natomiast gaśnice pianowe i wodne w wersji standardowej wymagają dodatnich temperatur przechowywania. W tym artykule wyjaśniamy, jak czytać zakres temperatur z etykiety, gdzie mróz realnie zagraża sprawności sprzętu i jak dobrać gaśnicę do pomieszczeń nieogrzewanych.

• Zakres temperatur stosowania – co mówi etykieta gaśnicy?
• Które gaśnice znoszą mróz, a które nie?
• Co się dzieje z gaśnicą po zamarznięciu?
• Gdzie mróz realnie zagraża sprzętowi gaśniczemu?
• Szafki i osłony gaśnicowe w miejscach nieogrzewanych
• Gaśnica w samochodzie zimą i latem
• Przeglądy gaśnic a warunki przechowywania
• Dobór gaśnic do pomieszczeń nieogrzewanych
• Najczęściej zadawane pytania

Zakres temperatur stosowania – co mówi etykieta gaśnicy?

Zakres temperatur stosowania to parametr, w którym producent deklaruje, w jakich warunkach gaśnica zachowuje zdolność gaśniczą potwierdzoną badaniami. Wymóg jego podania wynika z normy PN-EN 3-7, określającej specyfikacje, charakterystyki działania i metody badań gaśnic przenośnych.

Zakres znajduje się na etykiecie, zwykle obok danych o środku gaśniczym i skuteczności gaśniczej. Zapisuje się go jako przedział, na przykład od −20 °C do +60 °C. Górna granica jest w większości rozwiązań identyczna – wynosi +60 °C – a różnicuje je dolna wartość, która przesądza o przydatności sprzętu w nieogrzewanym obiekcie.

Zakres temperatur to parametr wyrobu, nie zalecenie. Gaśnica pianowa o deklarowanym zakresie od +5 °C do +60 °C powieszona w nieogrzewanym magazynie nie jest sprzętem „na granicy dopuszczalności” – jest sprzętem stosowanym niezgodnie z przeznaczeniem, a to podstawowy zarzut przy kontroli i przy analizie zdarzenia.

Które gaśnice znoszą mróz, a które nie?

Odporność na niskie temperatury zależy przede wszystkim od środka gaśniczego. Proszek i dwutlenek węgla nie zamarzają, natomiast środki na bazie wody wymagają dodatków obniżających temperaturę krzepnięcia albo dodatnich temperatur przechowywania.

• Gaśnice proszkowe – najszerszy zakres pracy, w typowych wykonaniach obejmujący temperatury do −20 °C lub −30 °C; podstawowe rozwiązanie dla obiektów nieogrzewanych
• Gaśnice śniegowe (CO₂) – środek nie zamarza, urządzenia mają szeroki zakres temperatur; wadą jest mała skuteczność na otwartej przestrzeni i ryzyko odmrożeń przy kontakcie z dyszą
• Gaśnice pianowe i wodne standardowe – typowo od +5 °C lub 0 °C do +60 °C; nie nadają się do pomieszczeń, w których temperatura spada poniżej zera
• Gaśnice pianowe z dodatkiem przeciwmrozowym – wykonania dedykowane, z deklarowanym zakresem sięgającym −20 °C; wybór dla obiektów, gdzie z uwagi na chronione materiały piana jest lepsza od proszku

Konkretne wartości zawsze odczytuje się z etykiety danego modelu, bo różnią się one między producentami i seriami. Dwie gaśnice pianowe o tej samej masie środka mogą mieć zupełnie inny dolny zakres – jedna od +5 °C, druga od −20 °C – i tylko druga nadaje się do hali bez ogrzewania.

Co się dzieje z gaśnicą po zamarznięciu?

Zamarznięcie środka gaśniczego na bazie wody uniemożliwia jego wyrzucenie ze zbiornika – gaśnica staje się bezużyteczna dokładnie w momencie, w którym jest potrzebna. Proces bywa podstępny, bo z zewnątrz sprzęt wygląda normalnie, a manometr może wskazywać prawidłowe ciśnienie.

• Blokada wypływu – zamarznięty środek nie przedostaje się przez rurkę syfonową i dyszę
• Uszkodzenie zbiornika – rozszerzalność zamarzającej wody może odkształcić zbiornik lub uszkodzić uszczelnienia
• Nieszczelność po rozmrożeniu – naruszone uszczelki tracą szczelność, gaśnica traci ciśnienie
• Korozja – cykle zamrażania i rozmrażania wraz z kondensacją przyspieszają korozję wewnętrzną, szczególnie przy starszych ładunkach
• Zbrylenie proszku – nie wynika z mrozu, lecz z wilgoci i wibracji; w nieogrzewanych halach kondensacja bywa jednak większa niż w pomieszczeniach ogrzewanych

W praktyce serwisowej najczęstszy scenariusz wygląda tak: gaśnica pianowa wisi zimą w nieocieplonym magazynie, po sezonie wraca sprawność pozorna, a ubytek ciśnienia ujawnia się dopiero przy kolejnym przeglądzie. Przez cały ten czas obiekt był chroniony sprzętem, który nie zadziałałby przy pierwszym użyciu.

Gdzie mróz realnie zagraża sprzętowi gaśniczemu?

Problem dotyczy każdego miejsca, w którym temperatura sezonowo spada poniżej dolnej granicy zakresu podanego na etykiecie. Lista takich lokalizacji w typowym przedsiębiorstwie bywa dłuższa, niż się zakłada.

• Hale magazynowe bez ogrzewania – zwłaszcza wysokie, z bramami otwieranymi na czas załadunku
• Garaże wolnostojące i wiaty – temperatura zbliżona do zewnętrznej
• Place składowe i stanowiska zewnętrzne – sprzęt w szafkach na elewacji lub przy strefach przeładunku
• Zaplecza budów – kontenery i tymczasowe punkty sprzętu gaśniczego
• Kotłownie i przepompownie w obiektach sezonowych – wyłączane poza sezonem grzewczym
• Pojazdy – gaśnica w bagażniku pracuje w pełnym zakresie temperatur zewnętrznych, zimą i latem
• Obiekty rolnicze – stodoły, wiaty na maszyny, magazyny płodów rolnych

Przy przeglądzie warto sprawdzić nie tylko datę serwisu, ale też zgodność zakresu temperatur z realnymi warunkami w danym miejscu. To najprostsza korekta, jaką można wprowadzić w istniejącym obiekcie – często wystarczy wymienić kilka gaśnic pianowych na proszkowe w wybranych lokalizacjach.

Szafki i osłony gaśnicowe w miejscach nieogrzewanych

Szafka gaśnicowa chroni sprzęt przed opadami, kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i przypadkowym przestawieniem, ale sama w sobie nie podnosi temperatury wewnątrz. To rozróżnienie bywa mylące – obudowa nie zastąpi właściwego doboru gaśnicy do warunków.

• Szafki zewnętrzne – z uszczelnieniem i odpowiednim stopniem ochrony; chronią przed deszczem i śniegiem
• Szafki ogrzewane – z wkładem grzewczym i termostatem; rozwiązanie dla stanowisk, na których wymagany jest sprzęt o dodatnim zakresie temperatur
• Osłony i pokrowce – ograniczają zabrudzenie i kondensację, stosowane przy stanowiskach przeładunku
• Podstawy i stojaki – unoszą gaśnicę nad posadzkę, ograniczając kontakt z zalegającą wodą i solą
• Oznakowanie – znak lokalizacji gaśnicy widoczny również przy zaśnieżonej lub zastawionej ścianie

W obiektach przemysłowych sprawdza się prosta zasada: jeśli w danym miejscu wymagany jest środek pianowy, a temperatura spada poniżej zera, wybiera się albo gaśnicę w wykonaniu mrozoodpornym, albo szafkę ogrzewaną – nigdy zwykłą gaśnicę pianową w zwykłej szafce. Sprzęt gaśniczy i szafki znajdziesz w kategorii wyposażenia obiektów, obok znaków przeciwpożarowych oznaczających jego lokalizację.

Gaśnica w samochodzie zimą i latem

Gaśnica samochodowa pracuje w najtrudniejszych warunkach ze wszystkich zastosowań – zimą w bagażniku panuje temperatura zbliżona do zewnętrznej, a latem w zaparkowanym aucie potrafi znacznie przekroczyć temperaturę powietrza. Dlatego w pojazdach stosuje się niemal wyłącznie gaśnice proszkowe o szerokim zakresie temperatur.

• Zakres temperatur – sprawdzany na etykiecie; górna granica ma znaczenie latem, dolna zimą
• Mocowanie w uchwycie – gaśnica luzem w bagażniku jest niedostępna w kilka sekund i staje się pociskiem przy hamowaniu
• Wstrząsy i zbrylanie proszku – przy sprzęcie wożonym w aucie zaleca się okresowe odwrócenie i wstrząśnięcie gaśnicą, zgodnie z instrukcją producenta
• Kontrola manometru – wskazówka w polu zielonym; sprawdzenie zajmuje kilka sekund przy okazji tankowania

Przeglądy gaśnic a warunki przechowywania

Gaśnice, jak wszystkie urządzenia przeciwpożarowe, poddaje się przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym nie rzadziej niż raz w roku, zgodnie z rozporządzeniem MSWiA z 7 czerwca 2010 r. oraz z zaleceniami producenta. Warunki przechowywania są jednym z elementów oceny.

• Zgodność zakresu temperatur z lokalizacją – podstawowa weryfikacja przy przeglądzie w obiekcie nieogrzewanym
• Stan zbiornika – ogniska korozji, ślady wilgoci, uszkodzenia powłoki
• Ciśnienie – wskazanie manometru w zakresie roboczym
• Stan węża i dyszy – pęknięcia i utwardzenie gumy postępują szybciej przy dużych wahaniach temperatury
• Dostępność i oznakowanie – sprzęt niezastawiony, znak widoczny
• Serwis okresowy i legalizacja zbiornika – w terminach wynikających z dokumentacji producenta i przepisów o urządzeniach ciśnieniowych

Dobór gaśnic do pomieszczeń nieogrzewanych

Dobór gaśnic do pomieszczeń nieogrzewanych opiera się na dwóch kryteriach jednocześnie: rodzaju spodziewanego pożaru i zakresie temperatur pracy. Pominięcie któregokolwiek z nich prowadzi albo do sprzętu nieskutecznego wobec zagrożenia, albo do sprzętu, który zimą nie zadziała.

W większości hal, garaży i obiektów gospodarczych rozwiązaniem jest gaśnica proszkowa ABC o zakresie obejmującym ujemne temperatury. Tam, gdzie proszek byłby zbyt inwazyjny – na przykład przy urządzeniach elektronicznych – stosuje się gaśnice śniegowe, a przy wymogu użycia piany wybiera się wykonania mrozoodporne. Gaśnice, szafki i wyposażenie obiektów znajdziesz w ofercie Hydronetka.pl, gdzie doradcy pomogą dobrać sprzęt o zakresie temperatur odpowiednim do warunków panujących w konkretnym miejscu montażu.