Okna przeciwpożarowe to przeszklenia o określonej odporności ogniowej, które oddzielają strefy pożarowe, doświetlają klatki schodowe i korytarze, a jednocześnie przez ustalony czas powstrzymują przenikanie ognia i ciepła. Nie każde „grube szkło” jest oknem ogniochronnym – o klasie decyduje cały wyrób: specjalna szyba wielowarstwowa i rama badane razem jako jeden układ. Klasy oznacza się symbolami takimi jak EI 30, EI 60 czy EW 60, a każdy z nich mówi co innego o tym, jak okno chroni sąsiednią przestrzeń. Wybór między klasą EI a EW bywa kluczowy: pierwsza ogranicza także ciepło, druga dopuszcza więcej promieniowania, ale zachowuje pełną przejrzystość. W tym artykule wyjaśniamy, co oznaczają klasy odporności ogniowej okien, jak zbudowane jest szkło ogniochronne, wg jakich norm klasyfikuje się te wyroby oraz gdzie stosuje się okna przeciwpożarowe.

• Czym są okna przeciwpożarowe?
• Klasy odporności ogniowej: EI, EW i E
• Jak zbudowane jest szkło ogniochronne?
• Klasa EI a EW – którą wybrać?
• Normy PN-EN 16034 i PN-EN 14351-1
• Okna stałe a otwieralne
• Gdzie stosuje się okna przeciwpożarowe?
• Najczęściej zadawane pytania

Czym są okna przeciwpożarowe?

Okna przeciwpożarowe to wyroby budowlane składające się z szyby ogniochronnej i ramy, które jako całość zachowują odporność ogniową przez deklarowany czas, powstrzymując przenikanie ognia, dymu i ciepła między strefami. Kluczowe jest tu słowo „całość” – klasa dotyczy kompletnego okna, a nie samej szyby, bo w pożarze zawodzi zwykle najsłabszy element układu.

Okno ogniochronne pełni podwójną funkcję: przepuszcza światło i pozwala na kontakt wzrokowy między pomieszczeniami, a jednocześnie stanowi element oddzielenia pożarowego. Dzięki temu można zachować przeszklone, jasne wnętrza tam, gdzie przepisy wymagają granicy strefy pożarowej – na przykład doświetlić klatkę schodową bez rezygnacji z jej wydzielenia pożarowego.

Okna przeciwpożarowe należą do kategorii stolarki PPOŻ, obok drzwi przeciwpożarowych, klap rewizyjnych oraz świetlików i wyłazów dachowych. Ramy wykonuje się najczęściej z profili aluminiowych lub stalowych, dobranych do wymaganej klasy odporności.

Klasy odporności ogniowej: EI, EW i E

Odporność ogniową okna opisuje kombinacja liter E, I lub W oraz czasu w minutach, np. EI 30 lub EW 60. Litery określają, które kryteria okno spełnia przez deklarowany czas – i to od nich, a nie od grubości szkła, zależy sposób ochrony.

• E – szczelność ogniowa – okno nie przepuszcza płomieni ani gorących gazów na stronę nienagrzewaną, ale nie ogranicza przenikania ciepła
• EW – szczelność z ograniczeniem promieniowania – dodatkowo ogranicza strumień ciepła promieniowanego do bezpiecznego poziomu (nie więcej niż 15 kW/m²)
• EI – szczelność z izolacyjnością – najpełniejsza ochrona: okno ogranicza wzrost temperatury po stronie nienagrzewanej, chroniąc przed zapaleniem się rzeczy w sąsiedniej strefie

Najczęściej spotykane klasy okien to EI 30, EI 60 i EI 90 oraz warianty EW 30, EW 60 i klasa E. Liczba oznacza czas w minutach, przez który okno spełnia dane kryteria. Prawidłowo dobrana klasa okna musi odpowiadać co najmniej klasie odporności ogniowej przegrody, w której okno jest osadzone – okno o niższej klasie osłabia całą ścianę oddzielenia pożarowego.

Jak zbudowane jest szkło ogniochronne?

Szkło ogniochronne to szyba wielowarstwowa, której budowa różni się w zależności od wymaganej klasy – inaczej działa szyba klasy EI, a inaczej E czy EW. To właśnie konstrukcja szyby decyduje o tym, czy okno jedynie zatrzyma płomień, czy również zablokuje przenikanie ciepła.

• Szyby klasy EI – wielowarstwowe, z przezroczystymi warstwami żelu lub materiału pęczniejącego między taflami szkła; w pożarze warstwy te mętnieją i tworzą nieprzezroczystą, izolującą barierę pochłaniającą ciepło
• Szyby klasy E i EW – najczęściej ze szkła borokrzemowego lub hartowanego o podwyższonej odporności termicznej; zachowują szczelność i pozostają przejrzyste, ale nie izolują cieplnie tak jak szyby EI

Mechanizm szyb EI jest szczególnie ciekawy: pod wpływem ognia warstwy pęczniejące reagują podobnie jak masy intumescentne w innych zabezpieczeniach biernych – przekształcają się w warstwę izolacyjną, która pochłania energię i utrzymuje niższą temperaturę po stronie chronionej. Dlatego szyba EI w czasie pożaru staje się nieprzezroczysta, podczas gdy szyba E pozostaje przejrzysta.

Klasa EI a EW – którą wybrać?

Wybór między klasą EI a EW to kompromis między pełną ochroną cieplną a przejrzystością i kosztem. Obie klasy zatrzymują ogień, lecz różnią się tym, ile ciepła przepuszczają na stronę chronioną.

• Klasa EI – ogranicza zarówno płomienie, jak i przenikanie ciepła; wybierana tam, gdzie po stronie chronionej mogą znajdować się ludzie lub materiały palne blisko przeszklenia
• Klasa EW – ogranicza promieniowanie cieplne do bezpiecznego poziomu, ale dopuszcza więcej ciepła niż EI; rozwiązanie pośrednie, popularne w przeszkleniach, gdzie liczy się widoczność i estetyka

W praktyce klasę EW stosuje się często w dużych przeszkleniach wewnętrznych – ściankach działowych biur, witrynach – gdzie zależy nam na zachowaniu przejrzystości, a odległość osób od szyby ogranicza ryzyko poparzenia promieniowaniem. Tam, gdzie przeszklenie sąsiaduje bezpośrednio z drogą ewakuacyjną lub materiałami palnymi, wybiera się pełną klasę EI. O ostatecznym doborze decyduje projekt ochrony przeciwpożarowej.

Normy PN-EN 16034 i PN-EN 14351-1

Okna przeciwpożarowe podlegają dwóm uzupełniającym się normom wyrobu, które razem opisują ich właściwości ogniowe i użytkowe. Rozdzielenie to wynika z faktu, że okno ogniochronne musi być jednocześnie sprawnym oknem i skuteczną barierą pożarową.

• PN-EN 16034 – norma wyrobu opisująca właściwości ogniowe otwieranych okien i drzwi (odporność ogniowa i dymoszczelność); na jej podstawie deklaruje się klasę EI, EW lub E
• PN-EN 14351-1 – norma wyrobu dla okien zewnętrznych otwieranych, obejmująca pozostałe właściwości użytkowe, m.in. przepuszczalność powietrza, wodoszczelność i obciążenie wiatrem
• PN-EN 1634-1 i PN-EN 13501-2 – odpowiednio metoda badania odporności ogniowej i norma klasyfikacyjna nadająca klasę na podstawie testu

Otwierane okna przeciwpożarowe wprowadza się do obrotu z oznakowaniem CE na podstawie tych norm. Warto pamiętać, że deklarowana klasa dotyczy konkretnej konfiguracji okna – rodzaju szyby, systemu profili i sposobu montażu – potwierdzonej badaniem. Samodzielna zmiana szyby czy ramy unieważnia klasyfikację.

Okna stałe a otwieralne

Okna przeciwpożarowe występują w wersji stałej (nieotwieralnej) oraz otwieralnej, a wybór między nimi wpływa na konstrukcję, cenę i sposób badania wyrobu. Każda wersja ma swoje typowe zastosowania.

• Okna stałe (fix) – nieotwieralne przeszklenia stosowane głównie do doświetlenia i oddzielenia stref; prostsza konstrukcja, łatwiej osiągają wyższe klasy odporności
• Okna otwieralne (rozwierne, uchylne) – z okuciami umożliwiającymi otwarcie; stosowane tam, gdzie potrzebna jest wentylacja lub dostęp; wymagają szczelnych, badanych okuć i uszczelnień ogniowych

W przegrodach wewnętrznych oddzielenia pożarowego dominują okna stałe, ponieważ przeszklenie ma tam wydzielać strefę, a nie wentylować pomieszczenie. Okna otwieralne o odporności ogniowej stosuje się rzadziej i wymagają one starannie dobranych okuć, które zachowają szczelność ogniową także w miejscu ruchomego łączenia skrzydła z ościeżnicą.

Gdzie stosuje się okna przeciwpożarowe?

Okna przeciwpożarowe stosuje się wszędzie tam, gdzie granica strefy pożarowej ma pozostać przeszklona – ze względu na doświetlenie, kontakt wzrokowy lub estetykę. To rozwiązanie łączy wymóg oddzielenia pożarowego z potrzebą transparentności.

• Ściany oddzielenia pożarowego – przeszklone fragmenty ścian dzielących strefy, z klasą odpowiadającą klasie ściany
• Doświetlenie klatek schodowych – okna wydzielające klatkę, a jednocześnie doprowadzające światło dzienne
• Przeszklenia korytarzy i holi – ścianki i witryny wewnętrzne między strefami, często w klasie EW dla zachowania przejrzystości
• Okna wewnętrzne między pomieszczeniami – np. między pomieszczeniem a drogą ewakuacyjną wymagającą wydzielenia
• Fasady w rejonach zbliżeń między budynkami – ograniczenie przenoszenia pożaru między obiektami przez promieniowanie

Dobór okna przeciwpożarowego zawsze wynika z projektu i klasy przegrody, w której okno ma być osadzone. Okna przeciwpożarowe w klasach od EI 30 wzwyż, wraz z pozostałą stolarką PPOŻ, znajdziesz w ofercie Hydronetka.pl, gdzie doradcy pomogą dobrać klasę, rodzaj szyby oraz wersję stałą lub otwieralną do wymagań projektu ochrony przeciwpożarowej obiektu.